Po co nam dzisiaj ergonomia?

forma

Współczesny świat nie mógłby się raczej obejść bez całego dorobku technologicznego, który zdążyliśmy już sobie wypracować. Z techniką stykamy się niemal na każdym kroku, dlatego też życie bez niej okazałoby się już niemal niemożliwe. Zegarki, budziki, drobne sprzęty RTV i AGD, a także komputery wyposażające szpitale, wielkogabarytowe maszyny budowlane czy sprzęty ratujące życie – wszystko to stanowi już naszą codzienność i pomaga nam w normalnym funkcjonowaniu. Jako, że potrzeba jest matką wynalazków, już od zarania dziejów człowiek dążył do tego, aby jakość jego życia ulegała ciągłym korzystnym zmianom. Wszystkie wynalazki, które napędziły przemysł technologiczny, stały się dla inżynierów i techników bazą, nad którą nieustannie pracują i którą na bieżąco udoskonalają, szukając jednocześnie nowych rozwiązań i próbując znaleźć nowatorskie rozwiązania na ewentualne problemy przeciętnych ludzi. Maszyny nie tylko pomogły człowiekowi w codziennej pracy, odciążając go znacznie, ale i stały się elementami wspierającymi działanie małych zakładów czy dużych firm, stając się swoistymi współpartnerami w wykonywaniu poszczególnych zadań. Dlatego też każde z urządzeń musi być wykonane w taki sposób, aby nie tylko było funkcjonalne i wydajne, ale i uzupełniało się najlepiej w bezpośrednim kontakcie z człowiekiem, zapewniając mu całkowity komfort pracy.

 

Od kilku lat w wielu zakładach pracy widać wyraźny zwrot w stronę samego człowieka. Wszelkie próby stworzenia mu jak najlepszych warunków pracy, wprowadzanie szeregów szkoleń, czy tworzenie rodzinnej atmosfery w miejscu wykonywania swoich obowiązków, są odpowiedzią na zwrot humanocentryczny oraz ocenianie urządzeń czy przedmiotów pod kątem ich przyjazności w stosunku do człowieka. Właśnie tego typu podejście propaguje ergonomia, która poszukuje rozwiązań, które byłyby najdoskonalej dostosowane do umiejętności, potrzeb oraz oczekiwań każdego człowieka. W przypadku produkcji przemysłowej, byłoby to na przykład projektowanie i dostosowywanie maszyn i drobnych urządzeń do nie tylko fizycznych, ale i psychicznych potrzeb człowieka. Ze względu na to, że ergonomia jest nauką interdyscyplinarną, można ją wykorzystywać na wiele różnych sposobów i stosować w jej przypadku różnorodne podejścia. W kwestii techniki jest to jednak o tyle ważne, że dzisiejszy przemysł technologiczny stanowi ogólny zbiór zarówno ludzkich, jak i maszynowych komponentów. Może on działać sprawnie i wydajnie tylko wtedy, kiedy część techniczna podporządkowana jest części ludzkiej, dlatego też duże zakłady produkcyjne zatrudniają specjalistów, dla których ergonomia jest szczególnie bliska i którzy posiadają odpowiedni zakres wiedzy na temat samego człowieka. Projektanci zajmujący się ergonomią powinni posiadać umiejętności nie tylko czysto techniczne, umożliwiające im realizowanie wizji urządzeń czy konstrukcji, ale i wiedzę z zakresu fizyki, biologii czy wręcz psychologii, ponieważ tylko w taki sposób są w stanie najdoskonalej wprowadzać w życie nowe rozwiązania. Przykładowo – dana maszyna musi być dostosowana do wzrostu pracownika, podobnie zresztą jak stanowisko jego pracy. Tak jak biurko czy stół nie może być za niskie albo za wysokie, tak samo urządzenie musi posiadać całą aparaturę, klawiaturę czy włączniki, nie tylko na wysokości jego wzroku, ale i na wyciągnięcie ręki. Podobnie jest z wszelkiego rodzaju fotelami i krzesłami, na których pracownik siedzi podczas kilkugodzinnego czasu pracy. Za niskie, za wysokie lub zbyt wąskie siedziska są nie tylko niekomfortowe, ale i niezdrowe – zbyt długie i regularne przesiadywanie w nieprawidłowej pozycji może bowiem doprowadzić do problemów z kręgosłupem, bólami stawów czy silnych migren.

Ergonomia musi uwzględniać także zagadnienia takie jak na przykład stopień i czas koncentracji poszczególnych ludzi, a także natężenie dźwięku. Wiadomo bowiem, że praca w hałasie może powodować agresję czy frustrację, a także doprowadzać do trwałej utraty słuchu czy problemami z utrzymaniem równowagi. Ergonomia jest określana mianem nauki stosowanej, a jej użyteczność dostrzeżono szczególnie podczas drugiej wojny światowej, kiedy to amerykańscy wojskowi piloci mieli ogromne problemy z obsługą skomplikowanego sprzętu, wykorzystywanego podczas misji bojowych. Nad poprawą wydajności żołnierzy pracował sztab analityków – fizjologów, psychologów, lekarzy i inżynierów, którzy szybko doszli do wniosku, że problem tkwi bezpośrednio w samych ludziach. Nie są oni bowiem w stanie podejmować błyskawicznych decyzji, mając przed sobą rozbudowany system urządzeń nawigacyjnych czy sterowniczych. Konieczne więc stało się projektowanie i konstruowanie takich maszyn, które uwzględniałyby podstawowe możliwości człowieka – zarówno psychiczne, jak i fizyczne.

Głównym celem, jaki postawiła sobie ergonomia, jest zatem stworzenie takiej sytuacji, w której praca jest efektywna, wykonywana w maksymalnie bezpiecznych warunkach, przy jak najmniejszym wkładzie siłowym danego pracownika. Zadanie ma być więc wykonywane sprawnie, ale przy możliwie niskim wysiłku. Dbałość o zachowanie podstawowych norm bezpieczeństwa w zakładach pracy pojawiła się wraz z nadejściem rewolucji przemysłowej i masowej produkcji z przełomu XIX i XX wieku. Starano się organizować miejsca wykonywania zadań w taki sposób, aby szkodliwe warunki były minimalizowane, podobnie zresztą jak prawdopodobieństwo wypadków czy uszkodzeń ciała. Opłacalność wprowadzania rozwiązań, które proponuje ergonomia, została udowodniona licznymi badaniami, dlatego też wielu pracodawców chętnie inwestuje w jej rozwój i wprowadza je na użytek swoich firm. Narzędzia takie jak balansery 3ARM są doskonałym przykładem na to jak efektywne może być organizowanie pracy zgodnie z założeniami tej nauki. Jako, że najczęściej pracownicy przesiadują przed ekranem monitora, a pozycja siedząca ogranicza możliwości ruchowe obciążając jednocześnie cały układ mięśniowo-szkieletowy i wywołując zmęczenie, pracodawcy starają się niwelować negatywne skutki organizując właściwie stanowisko pracy. Biurka posiadają zatem podpórki pod nadgarstki a krzesła podnóżki czy regulowane oparcia. W ten sposób stanowiska pracy mogą być indywidualnie dostosowywane do potrzeb konkretnych osób i wpływać na poprawę jakości pracy i tempo wykonywanych zadań.